Düşünce Sakızı

Davetsiz anılar ya da gelecekle ilgili kaygılı düşünceler nedeniyle uyuyamamanız durumuna aşina mısınız? “Yapmalıydım…” veya “Doğru olanı mı yaptım?” veya "Şunu söylemeliydim.." Psikolojide bu olguya ruminasyon yani zihinsel sakız denir. Size bunu durdurmanın neden önemli olduğundan bahsetmek istiyorum.

Ruminasyon bir hastalık,bozukluk veya sendrom değildir. Daha ziyade, kişinin olumsuz düşünceleri tekrar tekrar "çiğnediği" bir düşünme ve takıntı özelliğidir. Bu isim, geviş getirmenin, yiyeceğin istemsiz olarak kusarak tekrar çiğnenmesi ve yutulması anlamına geldiği tıptan alınmıştır. Evet nahoş bir tablo ortaya çıkıyor lakin takıntılı düşünceler de bir o kadar nahoştur.

Takıntılı düşünceler depresyonun en yaygın tetikleyicilerinden biridir. Süreç genellikle şu şekilde ilerler:

• Bir şeyi takıntılı bir şekilde düşündüğümüzde, yalnızca olumsuza odaklanırız, tüm kötü duyguları, hisleri ve deneyimleri derinlemesine araştırırız.
• Cevabı olmayan sorular sorup sadece onlara odaklanırız. Kontrolümüz dışında olan şeylerden şikayet ederiz ve bu bizi daha da üzüyor. Böylece kafamızın içerisinde sıkışıp kalırız.
• Aynı düşünceler arasında dolaşarak yeteneklerimize olan güvenimiz yerine "Çaresizliğimize" odaklanırız. Olayların gidişatını değiştirecek bir şeyler yapabileceğimiz hissinden kendimizi mahrum bırakırız.
• Ve ardından umutsuzluk dediğimiz çıkmazın içerisinde buluruz kendimizi. Bazen bilincimiz sonsuzluğa dönen en önemsiz düşünceye kadar daralır. Ve bu çoğu intiharın tetikleyicilerinden biri oluyor aslında bakarsanız.

Ruminasyon her yerde ortaya çıkabilir: işte, evde, tatilde veya gecenin bir ortasında. Ve dikkatinizi tamamen ele geçirir. Başka bir şeye konsantre olmanıza izin vermez.

Takıntılı düşüncelerden nasıl çıkılır?

En büyük hatalardan birisi şudur ki, tüm düşüncelerinizi haklı çıkarmaya ve onlara anlam vermeye çalışırsınız.

• Bir şeyi düşünmemeye ne kadar çok çalışırsanız, düşünceler o kadar müdahaleci hale gelecektir. Pembe maynunu düşünmeyin dersem, pembe maymunu düşünmeye başlarsınız. Bu nedenle onlardan kurtulmaya değil, zikinsel sakız çiğnemeyi nasıl durduracağına odaklanmak daha iyidir.
• Hedefinize ulaşmak veya herhangi bir sorunu çözmek için gerekli tüm bilgilere sahip olmak mümkün değildir. Birinin düşüncelerini ve niyetini haftalarca düşünerek bilemeyiz. Bu düşünceler bizi geçmişe bağlı tutarak, geleceğe kapıyı kapatır.
• Belirsizliğin olduğu bir dünyada yaşıyoruz. Bazen bu belirsizlik bizi korkutuyor veya tedirgin ediyor. Ama aslında belirsizlik nötrdür. Nötr güzeldir.
• Pek çok şey hiçbir anlam ifade etmiyor. Onlara kendimiz anlam yüklüyoruz. Bu nedenle dikkatin odağı "ŞİMDİ"ye buradaki ve şimdiki durumuna öncelikleriniz hakkında net bir fikre, yeteneklerinize güven veren bir yaşam tarzına odaklanmaktır. Şimdi'de olmak özgürlüktür.
• Onu fark etmeyi öğrenin. Ne sıklıkta ortaya çıktığını, görünümüne neyin katkıda bulunduğunu, ne tür düşünceler olduklarını gözlemleyin. Yani, bir düşünce akışına daldığınızı fark ettikten sonra geri adım atın ve onu yandan gözlemleyin, tıpkı bir izleyici gibi. Bu anlarda gözlerinizi kapatabilirsiniz, nefesinizi izleyebilirsiniz. Nefes verirken sadece bir sinema salonunda kendinizi izlediğinizi düşünün, içine dalmayın sadece gözlemleyin yavaş yavaş rahatlayacaksınız.
• Bunların yalnızca şu anda çok zamanınızı alan ancak hiçbir şeyi çözmeyen düşünceler olduğunu sık sık keninize hatırlatmanız gerekiyor.

Düşünceler gerçek değildir. Bunların sadece zaman alan ama çözüm üretmeyen zihinsel süreçler olduğunu kendinize hatırlatın.